W praktyce często spotykamy się z żądaniem organu, aby do wniosku o pozwolenie na budowę dołączyć zezwolenie na lokalizację zjazdu z drogi publicznej. Wiele urzędów wpisuje ten obowiązek także do tzw. uzgodnień drogowych. Tymczasem analiza przepisów Prawa budowlanego, ustawy o drogach publicznych oraz orzecznictwa prowadzi do wniosku, że w wielu przypadkach takie żądanie jest bezprawne i może prowadzić do niepotrzebnego wydłużenia procesu inwestycyjnego.
Kluczowe znaczenie ma to, czy zjazd jest objęty zakresem projektu budowlanego. Jeżeli inwestor wyłącza realizację zjazdu do odrębnego opracowania, co jest w pełni dopuszczalne, to zjazd nie stanowi elementu inwestycji objętej pozwoleniem na budowę.
Zjazd w świetle Prawa budowlanego
Zgodnie z art. 3 pkt 9) Prawa budowlanego, zjazd jest urządzeniem budowlanym, a nie częścią obiektu budowlanego. Oznacza to, że nie musi on być projektowany i realizowany razem z budynkiem mieszkalnym. W praktyce administracyjnej i sądowej powszechnie akceptuje się rozwiązanie polegające na tzw. „wyłączeniu zjazdu do odrębnego opracowania”, co potwierdzają m.in. wyroki sądów administracyjnych (patrz: wyrok WSA we Wrocławiu z 4 lipca 2023 roku, II SA/Wr 182/23).
Skoro zjazd nie jest objęty projektem, to nie może być przedmiotem badania w postępowaniu o pozwolenie na budowę (nie powinien również stanowić części uzgodnienia). Organ architektoniczno-budowlany nie ma podstaw prawnych, by żądać dokumentów dotyczących elementu, który formalnie nie wchodzi w zakres wniosku.
Kiedy wymagane jest zezwolenie na lokalizację zjazdu?
Art. 29 ust. 3a ustawy o drogach publicznych stanowi, że zezwolenie zarządcy drogi na lokalizację lub przebudowę zjazdu dołącza się do wniosku o pozwolenie na budowę. Dotyczy to jednak wyłącznie przypadków, gdy wniosek o pozwolenie na budowę obejmuje również realizację zjazdu..
Jeżeli inwestor nie wnosi o pozwolenie na budowę zjazdu, bo będzie on realizowany w innym trybie, to nie ma żadnej podstawy prawnej do żądania tej decyzji na etapie PNB.
Co więcej, budowa zjazdu z drogi gminnej lub powiatowej została – na mocy art. 29 ust. 2 pkt 1) Prawa budowlanego – wyłączona spod obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę i zgłoszenia. Oznacza to, że organ budowlany w ogóle nie ma kompetencji do orzekania o takim zjeździe w decyzji o PNB.
Dlaczego uzgodnienia drogowe nie mogą stawiać takiego warunku?
Częstą praktyką jest wpisywanie w uzgodnieniach drogowych warunku uzyskania zezwolenia na lokalizację zjazdu. Jeżeli jednak zjazd został wyłączony do odrębnego opracowania, taki warunek jest sprzeczny z prawem. Uzgodnienie nie może rozszerzać zakresu postępowania ani wprowadzać obowiązków, których nie przewidują przepisy ustawowe.
Podsumowanie
Zezwolenie na lokalizację zjazdu nie jest wymagane na etapie pozwolenia na budowę, jeżeli zjazd nie jest objęty projektem budowlanym. Żądanie tego dokumentu – czy w decyzji, czy w uzgodnieniu – narusza Prawo budowlane i ustawę o drogach publicznych oraz prowadzi do bezpodstawnego blokowania inwestycji.
